Buổi trưa tại một nhà máy gạch ốp lát tại Phú Thọ, các dây chuyền sản xuất vận hành hết công suất, cho ra hàng chục nghìn mét vuông gạch mỗi ngày. Điều đáng nói, có đến 8% nguồn điện để vận hành nhà máy đến từ hệ thống điện mặt trời mái nhà.

Đại diện doanh nghiệp này cho biết, khoảng 17.000m2 mái nhà xưởng sản xuất đã được phủ kín các tấm quang điện, tương đương công suất 1,8 MWp. Theo đó, 6 tháng đầu năm 2026, hệ thống điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ này đã phát được 850.000 kWh.

Nguồn điện này không chỉ góp phần đáp ứng nhu cầu vận hành nhà máy, giúp tiết kiệm chi phí điện năng mà còn hỗ trợ doanh nghiệp đáp ứng các yêu cầu về chuyển đổi xanh.

Tại các khu công nghiệp, điện mặt trời mái nhà ngày càng được lắp đặt trên mái các nhà xưởng. Có doanh nghiệp nhờ đầu tư điện mặt trời mái nhà, mỗi tháng tiết kiệm được 6-10 tỷ đồng tiền điện.

Trong khi đó, nhiều hộ gia đình chọn lắp đặt điện mặt trời mái nhà để chủ động điện sinh hoạt, tiết kiệm được hàng triệu đồng tiền điện mỗi tháng. Chưa kể, phần sản lượng điện dư có thể được đăng ký bán lên lưới theo quy định.

Lắp điện mặt trời mái nhà, nhiều gia đình đã bán được điện dư lên lưới. Ảnh: LB

Theo số liệu của Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) tổng hợp từ các Tổng công ty Điện lực, đến hết tháng 7/2026, toàn hệ thống ghi nhận 130.811 hệ thống điện mặt trời mái nhà, tổng công suất trên 11.200 MWp.

Đáng chú ý, ngoài tự phục vụ nhu cầu sản xuất, sinh hoạt, chỉ trong 7 tháng vừa qua, các hệ thống điện mặt trời mái nhà đã bán được 6,6 tỷ kWh lên lưới.

EVN cho biết, riêng điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ phát triển theo Nghị định 58/2025/NĐ-CP và Nghị định 243/2026/NĐ-CP, đến hết tháng 7/2026 có 28.254 hệ thống, tổng công suất khoảng 1.614 MWp. Trong đó, có 287 hệ thống có bán điện dư lên lưới, công suất khoảng 16,4 MWp.

“Thực tế, số lượng và công suất điện mặt trời mái nhà đã lắp đặt có thể cao hơn. Bởi vẫn còn các trường hợp đã lắp đặt nhưng chưa thực hiện đầy đủ thủ tục thông báo/đăng ký với cơ quan có thẩm quyền”, EVN cho hay.

Cũng theo EVN, điện mặt trời mái nhà tiếp tục tăng nhanh sau khi Nghị định số 243 có hiệu lực từ ngày 26/6/2026. Tuy nhiên, số hệ thống đăng ký bán phần điện dư vẫn còn thấp, chỉ khoảng 1% số hệ thống được phát triển mới.

Nguyên nhân chủ yếu là một bộ phận khách hàng chưa nắm đầy đủ các quy định mới về thủ tục thông báo, đăng ký, điều kiện bán điện dư, sản lượng và giá mua điện dư. Bên cạnh đó, một số hệ thống đã lắp đặt nhưng chưa thực hiện thông báo, đăng ký theo quy định; hồ sơ kỹ thuật vẫn phụ thuộc nhiều vào đơn vị cung cấp, lắp đặt thiết bị.

Để hỗ trợ người dân và doanh nghiệp, EVN và các đơn vị điện lực đã tăng cường tuyên truyền, phổ biến Nghị định 243 và các quy định về điện mặt trời mái nhà.

Các công ty điện lực cũng trao đổi thông tin, hỗ trợ người dân, doanh nghiệp về kỹ thuật, đấu nối, đo đếm và mua điện dư theo quy định, bảo đảm an toàn vận hành lưới điện.

TS Nguyễn Huy Hoạch, Hội đồng khoa học Tạp chí Năng lượng Việt Nam, đánh giá, đối với hệ thống điện, ưu điểm lớn nhất của điện mặt trời mái nhà là tận dụng được diện tích mái của các công trình hiện có, không phải giải phóng mặt bằng và giảm tổn thất truyền tải do điện được sản xuất ngay tại nơi tiêu thụ.

Đặc biệt, trong điều kiện Việt Nam có nhu cầu sử dụng điện tăng cao, nhất là mùa hè, điện mặt trời mái nhà có thể góp phần giảm phụ tải cho lưới điện trong nhiều thời điểm.

Còn với hộ gia đình và các doanh nghiệp, điện mặt trời mái nhà giúp giảm chi phí tiền điện. Ngoài ra, điện mặt trời mái nhà còn giúp người dân và doanh nghiệp chủ động hơn về nguồn điện, giảm sự phụ thuộc vào lượng điện mua từ lưới và hạn chế tác động nếu giá điện điều chỉnh trong tương lai.

Đặc biệt, trong bối cảnh hiện nay, điện mặt trời mái nhà với doanh nghiệp còn mang ý nghĩa chiến lược khi nhiều thị trường xuất khẩu, đặc biệt là châu Âu, ngày càng yêu cầu sử dụng năng lượng xanh trong chuỗi sản xuất.

Tuy nhiên, nguồn điện này phụ thuộc hoàn toàn vào bức xạ mặt trời nên công suất phát thay đổi theo thời tiết và thời gian trong ngày.

Chuyên gia năng lượng Nguyễn Huy Hoạch khuyến cáo, các hộ gia đình không nên quyết định lắp đặt điện mặt trời mái nhà chỉ dựa trên quảng cáo về thời gian hoàn vốn. Trước khi đầu tư, cần đánh giá kỹ nhu cầu sử dụng điện, diện tích và hướng mái, mức độ che bóng, đồng thời lựa chọn đơn vị thiết kế, thi công uy tín. Đây là những yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến sản lượng và hiệu quả phát điện của hệ thống.

Theo Tâm An (VietNamNet)

Xem thêm tại bài viết gốc